Weinig mensen die geen oor hebben voor goede raad en suggesties als het erom gaat een goed en gezond leven te leiden. Academici van de universiteit van Cambridge stellen alvast dit, ‘lezen voor je plezier kan je gezondheid en welzijn verbeteren, ongeacht je leeftijd en afgezien van wat je leest.’
Onderzoek van professor Barbara Sahakian en doctor Christelle Langley, beiden neurowetenschappers verbonden aan het departement psychiatrie van de universiteit van Cambridge, staaft wat lezers weten, lezen is weldadig.
Maar er is meer over te vertellen. Het onderzoek van de twee academici werd gepubliceerd in het blad ‘Psychological Medicine’. Hun bevindingen gelden voor elke leeftijdscategorie. Lezen heeft een gunstige invloed op het brein en op de mentale gezondheid. Tevens scherpt het de cognitieve prestaties aan en voor mensen op leeftijd verlaagt lezen het risico dat het denkvermogen afneemt.
Gezondere levensstijl
Sahakian benadrukt dat het nooit te laat is om met lezen te beginnen. Stel dat je er in een drukke levensfase niet toe kwam dan kun je op latere leeftijd nog altijd van de voordelen ervan genieten.
Langley is dan weer meer toegespitst op de voordelen die kinderen erbij hebben. Wie er jong mee begint om voor zijn plezier te lezen, heeft een schat in handen. Langley vindt dan ook dat we alles op alles moeten zetten om kinderen en jongeren daartoe over te halen, als dat nodig is tenminste. Het maakt niet uit wat ze lezen maar schuif hen wel dingen toe die ze prettig, grappig of interessant vinden.
Een onderdeel van het onderzoek betrof meer dan tienduizend jonge mensen. De lezers onder hen bleken een grotere aandachtsspanne te hebben, een beter geheugen en sterke vaardigheden om problemen op te lossen. Het is dan ook niet verwonderlijk dat ze op school beter presteren. Behalve dat leiden deze jongeren een gezondere levensstijl met meer slaap en minder schermtijd en kampen ze minder vaak met mentale gezondheidsproblemen.
Dat alles is waarschijnlijk begonnen met kindjes die op schoot van een volwassene naar prenten keken, het vredige gebaar kennen van bladjes draaien en de wonderlijke klank van woordjes en zinnen in zich opnamen. De gevoeligheid voor taal en schoonheid is een geschenk dat een leven lang meegaat.
Langley vindt dan ook dat er geen achtergestelde gezinnen mogen zijn en ieder kind moet kunnen lezen en genieten.
Leescrisis
Het Verenigd Koninkrijk plaatst lezen hoog op de agenda. 2026 is het ‘National Year of Reading’ en hopelijk mag het daarna van de aandacht blijven genieten. Overigens bedraagt het BTW-tarief voor boeken er nul procent, iets waar Denemarken vanaf 2027 ook werk van wil maken. Nu is het nog zes procent, precies zoals in België.
De gedachte achter een verlaagd BTW-tarief is dat boeken voor iedereen vlot beschikbaar moeten zijn. Dat kan natuurlijk via bibliotheken maar een eigen boek kunnen koesteren, hoort natuurlijk geen luxe te zijn.
Dat belet niet dat het lezen in een crisis is beland. Het vierjaarlijkse PISA rapport meldt steevast een teruggang van de leesvaardigheid bij jongeren. Dat betekent dat ze meer moeite hebben of er zelfs niet in slagen om informatie uit een tekst op te pikken.
Het gaat bij lezen natuurlijk om veel meer dan plezier beleven.
Lezen haalt je uit je eigen kleine wereldje en geeft inzage in alle mogelijke kennisdomeinen, gedachtengangen en gevoelswerelden.
Ontlezing heeft dan ook maatschappelijke gevolgen waarover we maar liever niet teveel nadenken.
(Tekening: Tristan Van Dorsselaer)